Mục này bắt đầu bằng phần dễ bị bán sai nhất, vì đây là chỗ người Việt mất tiền nhiều nhất trong lĩnh vực nhập cư Canada.
Canada không có chương trình quốc tịch theo diện đầu tư. Và diện nhà đầu tư ở cấp liên bang — vốn cho phép nộp một khoản đầu tư thụ động để đổi lấy thường trú — đã chấm dứt từ lâu, không được khôi phục.
| Quốc tịch theo đầu tư | không có, chưa từng có |
|---|---|
| Nhà đầu tư liên bang | đã chấm dứt |
| Diện tương tự của một tỉnh | đã tạm dừng rồi chấm dứt |
| Cái còn thật | các diện gắn với việc kinh doanh thật và có điều kiện |
Vì sao diện đầu tư thụ động bị đóng
Đây là phần đáng hiểu vì nó cho biết xu hướng chính sách, và xu hướng đó khó đảo ngược.
Đánh giá được nêu công khai khi chấm dứt chương trình khá thẳng thắn: người vào theo diện đó đóng góp kinh tế ít hơn nhiều so với người vào theo diện tay nghề.
Lý do khá dễ hiểu khi nhìn vào cơ chế. Một khoản đầu tư thụ động — cho nhà nước vay không lãi trong vài năm rồi lấy lại — tạo ra rất ít giá trị kinh tế thật. Nó không tạo việc làm, không tạo doanh nghiệp, không mang lại kỹ năng.
Trong khi đó, người vào theo diện tay nghề đi làm, đóng thuế thu nhập suốt đời làm việc, và trong nhiều trường hợp lấp đúng những vị trí mà thị trường thiếu.
Nghĩa là Canada đã chọn tuyển người thay vì tuyển vốn, và điều đó nhất quán với toàn bộ thiết kế hệ thống nhập cư của nước này.
Hệ quả cho người đọc: đừng chờ chương trình đó quay lại. Nếu bạn có vốn và muốn tới Canada, con đường thực tế là con đường gắn với hoạt động kinh tế thật, không phải con đường nộp tiền.
Ba dấu hiệu của lời chào bán cần dừng lại
- Nêu một con số đầu tư và một kết quả thường trú như quan hệ nhân quả. Không có diện nào hoạt động như vậy ở Canada hiện nay
- Dùng cụm "đầu tư định cư Canada" như tên một chương trình. Không có chương trình mang tên đó; các diện thật đều có tên cụ thể và có văn bản pháp lý
- Cam kết kết quả hoặc cam kết thời gian. Không tổ chức trung gian nào cam kết được kết quả của một quyết định thuộc thẩm quyền cơ quan nhà nước
Cách kiểm chứng, áp dụng cho mọi lời chào bán: hỏi tên chính xác của diện, rồi tra tên đó trên trang của cơ quan di trú liên bang hoặc của tỉnh tương ứng. Nếu không tra ra, không cần tranh luận thêm.
Thêm một bước nữa rất đáng làm ở Canada: kiểm tra người tư vấn có được cấp phép không. Nghề tư vấn di trú ở Canada có cơ quan quản lý và có danh bạ công khai người hành nghề hợp pháp. Luật sư di trú cũng nằm trong danh bạ của đoàn luật sư tỉnh. Người không có tên trong các danh bạ đó không được phép thu phí tư vấn di trú.
Các diện gắn với kinh doanh thật
Đây là những gì còn tồn tại, và chúng có logic hoàn toàn khác:
Diện khởi nghiệp ở cấp liên bang. Dành cho người có ý tưởng kinh doanh có khả năng mở rộng, và cần được một tổ chức được chỉ định đứng ra hỗ trợ. Đây là diện có cơ chế đặc thù và cũng có rủi ro riêng — bàn ở bài tiếp theo.
Các diện doanh nhân do tỉnh đề cử. Mỗi tỉnh có chương trình riêng cho người muốn mở hoặc mua doanh nghiệp tại tỉnh đó. Điểm chung: bạn thường phải sang làm việc thật và đạt các cam kết trước, rồi mới được đề cử — bàn ở bài riêng vì đây là chỗ có rủi ro tài chính lớn nhất.
Diện tự làm chủ trong lĩnh vực văn hoá và thể thao. Hẹp và đặc thù, dành cho người có thành tích trong các lĩnh vực đó.
Điểm chung của cả ba: không cái nào là mua thường trú. Tất cả đều đòi hỏi bạn thực sự làm gì đó ở Canada, và đều có rủi ro không đạt.
Con đường mà phần lớn người thành công đã đi
Cần nói phần này vì nó thường bị bỏ qua khi người ta tập trung vào các diện đầu tư.
Với đa số người Việt có nguồn lực tài chính, con đường có xác suất cao nhất thường không phải diện đầu tư mà là diện tay nghề hoặc diện du học rồi chuyển tiếp.
Lý do: các diện đó có tiêu chí rõ ràng và tính được trước. Bạn biết mình có bao nhiêu điểm, biết cần cải thiện gì, và biết xác suất của mình. Các diện kinh doanh thì phụ thuộc vào đánh giá về kế hoạch kinh doanh — chủ quan hơn nhiều và khó dự đoán hơn nhiều.
Và có một điểm về phân bổ nguồn lực đáng suy nghĩ: một phần tiền dùng để nâng điểm ngôn ngữ, học thêm bằng cấp, hoặc cho con đi du học sớm thường tạo ra xác suất cao hơn cùng số tiền đó đặt vào một dự án kinh doanh chưa chắc chắn ở một thị trường bạn chưa hiểu.
Đây không phải lời khuyên áp dụng cho mọi người — người có kinh nghiệm kinh doanh thật và có ngành phù hợp thì khác. Nhưng nó là câu hỏi nên tự đặt ra trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Canada có chương trình quốc tịch theo đầu tư không?
Không, và chưa từng có. Diện nhà đầu tư ở cấp liên bang cũng đã chấm dứt từ lâu và không được khôi phục.
Vì sao diện đầu tư thụ động bị đóng?
Vì đánh giá cho thấy người vào theo diện đó đóng góp kinh tế ít hơn nhiều so với diện tay nghề — cho nhà nước vay rồi lấy lại không tạo việc làm, không tạo doanh nghiệp, không mang kỹ năng.
Làm sao kiểm tra người tư vấn có hợp pháp không?
Nghề tư vấn di trú ở Canada có cơ quan quản lý và danh bạ công khai; luật sư di trú nằm trong danh bạ đoàn luật sư tỉnh. Người không có tên trong đó không được phép thu phí tư vấn di trú.
Có vốn thì nên đi diện nào?
Với đa số người, diện tay nghề hoặc du học chuyển tiếp có xác suất cao hơn vì tiêu chí rõ ràng và tính được trước, trong khi diện kinh doanh phụ thuộc đánh giá chủ quan về kế hoạch.
