Đây là bài cuối của mục này và có lẽ là bài quan trọng nhất về mặt thực tế, vì giai đoạn tìm việc đầu tiên là rủi ro tài chính lớn nhất của người mới tới, như đã bàn ở mục đầu tư.
| Vấn đề | nộp nhiều hồ sơ trực tuyến, ít phản hồi |
|---|---|
| Nguyên nhân | phần lớn vị trí được lấp qua giới thiệu |
| Công cụ chính | mạng lưới và trò chuyện tìm hiểu |
| Hồ sơ | theo chuẩn Canada, và phải sửa cho từng vị trí |
Vì sao rải hồ sơ ít hiệu quả
Con số thường được nêu trong các nghiên cứu về thị trường lao động: một tỷ trọng lớn vị trí được lấp mà không qua tin tuyển dụng công khai — qua giới thiệu nội bộ, qua quan hệ, hoặc qua việc ai đó đã biết ứng viên.
Với các vị trí có đăng tin, một hồ sơ từ người không có ai giới thiệu phải cạnh tranh với hàng trăm hồ sơ khác, và thường bị lọc tự động trước khi tới mắt người.
Với người mới tới thì thêm hai bất lợi:
- Không có kinh nghiệm tại chỗ — như đã bàn ở mục di trú
- Không có người tham chiếu tại Canada — nhà tuyển dụng khó xác minh
Nghĩa là kênh trực tuyến vừa là kênh cạnh tranh gắt nhất vừa là kênh mà bất lợi của bạn hiện rõ nhất.
Kết luận thực tế: đừng bỏ kênh đó, nhưng đừng để nó là kênh chính. Phân bổ hợp lý là phần lớn thời gian cho việc xây quan hệ, phần nhỏ cho việc nộp hồ sơ.
Trò chuyện tìm hiểu: công cụ mạnh nhất và ít người Việt dùng
Đây là thực hành phổ biến ở Canada mà người Việt thường không biết là tồn tại: liên hệ một người đang làm trong ngành để xin một cuộc trò chuyện ngắn, không phải để xin việc mà để tìm hiểu.
Vì sao nó hoạt động:
- Người ta dễ nhận lời hơn nhiều so với lời đề nghị giúp xin việc. Bạn đang xin thông tin, không xin ân huệ
- Bạn học được cách ngành đó thực sự vận hành — thuật ngữ, kỹ năng được coi trọng, con đường vào
- Bạn trở thành một người cụ thể trong đầu họ, thay vì một hồ sơ. Khi có vị trí mở, họ nhớ tới
- Mỗi cuộc trò chuyện thường dẫn tới một hoặc hai người khác — mạng lưới lớn theo cấp số
Cách làm: liên hệ ngắn gọn, nói rõ bạn mới tới và đang tìm hiểu về ngành, xin mười lăm tới hai mươi phút, và nói rõ bạn không xin việc. Chuẩn bị câu hỏi cụ thể. Sau đó gửi lời cảm ơn và giữ liên lạc định kỳ.
Điều quan trọng nhất: giữ đúng lời. Nếu bạn nói không xin việc rồi lại xin việc, bạn mất người đó và cả những người họ có thể giới thiệu.
Hồ sơ theo chuẩn Canada
Có vài khác biệt cụ thể so với hồ sơ kiểu Việt Nam, và sai ở đây làm hồ sơ bị loại ngay:
- Không có ảnh
- Không ghi tuổi, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, giới tính, tôn giáo — vì luật chống phân biệt đối xử, nhà tuyển dụng không được xét các yếu tố này, nên việc bạn cung cấp gây khó cho họ
- Ngắn — thường một tới hai trang
- Tập trung vào kết quả, không vào mô tả nhiệm vụ. "Chịu trách nhiệm quản lý kho" yếu hơn nhiều so với một câu nêu bạn đã cải thiện được điều gì và bao nhiêu
- Người tham chiếu để riêng, cung cấp khi được hỏi
- Sửa cho từng vị trí — dùng lại từ ngữ trong tin tuyển dụng, vì nhiều nơi lọc tự động theo từ khoá
Về kinh nghiệm nước ngoài: nêu tên công ty kèm một câu mô tả ngắn về quy mô và lĩnh vực. Nhà tuyển dụng Canada không biết công ty đó, nên "công ty sản xuất linh kiện với tám trăm nhân viên" nói nhiều hơn tên riêng.
Bốn nguồn hỗ trợ miễn phí
- Tổ chức hỗ trợ người nhập cư — có dịch vụ tư vấn nghề nghiệp, sửa hồ sơ, luyện phỏng vấn. Miễn phí và do người có đào tạo thực hiện
- Chương trình cố vấn ghép đôi — nhiều nơi ghép người mới với một người đang làm trong cùng ngành. Đây là công cụ rất hiệu quả và ít người dùng
- Hiệp hội nghề nghiệp của ngành — sự kiện, hội thảo, và cơ hội tình nguyện như đã bàn ở mục văn hoá
- Thư viện công cộng — nhiều nơi có chương trình hỗ trợ tìm việc và truy cập cơ sở dữ liệu nghề nghiệp miễn phí
Về công việc đầu tiên
Cần nói thẳng phần này: công việc đầu tiên thường không phải công việc đúng trình độ, và điều đó bình thường ở Canada.
Nhưng có cách làm cho nó có giá trị:
- Chọn công việc trong hoặc gần ngành mục tiêu nếu có thể, kể cả ở vị trí thấp hơn — vì nó cho bạn thuật ngữ, mạng lưới và người tham chiếu trong đúng ngành
- Coi nó là bước, không phải đích — và tiếp tục xây mạng lưới song song
- Xin người tham chiếu ngay khi rời đi, trong lúc quan hệ còn mới
Và một điều về tâm lý mà nhiều người đi trước nhắc: giai đoạn này khó về mặt tinh thần hơn về mặt tài chính — làm công việc dưới trình độ sau nhiều năm sự nghiệp ở quê nhà là một cú va chạm thật.
Biết trước rằng đây là giai đoạn phổ biến và có tính tạm thời giúp đi qua nó dễ hơn. Và nó là lý do giữ liên hệ với cộng đồng và duy trì hoạt động ngoài công việc — như đã bàn ở mục văn hoá — quan trọng hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nộp nhiều hồ sơ trực tuyến mà không có phản hồi?
Vì phần lớn vị trí được lấp qua giới thiệu chứ không qua tin công khai, và với các vị trí có đăng tin thì hồ sơ không có người giới thiệu phải cạnh tranh với hàng trăm hồ sơ khác.
Trò chuyện tìm hiểu là gì?
Liên hệ một người trong ngành xin mười lăm tới hai mươi phút để tìm hiểu, không phải để xin việc. Người ta dễ nhận lời hơn nhiều, và mỗi cuộc thường dẫn tới một hai người khác.
Hồ sơ kiểu Canada khác gì?
Không ảnh, không tuổi, không tình trạng hôn nhân; ngắn một tới hai trang; tập trung vào kết quả thay vì mô tả nhiệm vụ; và sửa cho từng vị trí vì nhiều nơi lọc tự động theo từ khoá.
Nên nêu kinh nghiệm ở công ty Việt Nam thế nào?
Kèm một câu mô tả ngắn về quy mô và lĩnh vực — nhà tuyển dụng Canada không biết công ty đó, nên "công ty sản xuất linh kiện với tám trăm nhân viên" nói nhiều hơn tên riêng.
