Bài này là danh sách kiểm tra. Điểm khác biệt so với các danh sách thông thường: nó xếp theo quan hệ phụ thuộc, vì một số thủ tục cần kết quả của thủ tục trước.
Làm sai thứ tự không gây hậu quả nghiêm trọng nhưng làm bạn mất nhiều ngày đi lại — và trong tháng đầu thì thời gian rất quý.
| Việc số 1 | số an sinh xã hội — điều kiện để đi làm |
|---|---|
| Việc số 2 | thẻ y tế của tỉnh — có nơi phải chờ |
| Việc số 3 | tài khoản ngân hàng |
| Nguyên tắc | một số việc là điều kiện của việc khác |
Tuần đầu tiên
1. Xin số an sinh xã hội. Đây là con số bắt buộc để đi làm và để khai thuế. Không có nó thì không nhà tuyển dụng nào trả lương cho bạn được.
Thủ tục miễn phí và làm tại cơ quan dịch vụ liên bang. Đừng trả tiền cho ai để làm việc này — có các dịch vụ thu phí cho một thủ tục vốn miễn phí và đơn giản.
Mang theo giấy tờ nhập cảnh và hộ chiếu.
2. Đăng ký thẻ y tế của tỉnh. Đây là việc cần làm sớm vì một số tỉnh có thời gian chờ trước khi bảo hiểm y tế công có hiệu lực.
Nếu tỉnh bạn tới có thời gian chờ, bạn cần bảo hiểm y tế tư cho giai đoạn đó — và lý tưởng là mua trước khi rời Việt Nam, vì một tai nạn trong giai đoạn không có bảo hiểm là rủi ro tài chính rất lớn.
Đây là điểm mà nhiều gia đình bỏ sót, và nó thuộc nhóm sai sót có hậu quả nặng nhất.
3. Mở tài khoản ngân hàng. Cần cho việc nhận lương, trả tiền nhà, và cho việc xây lịch sử tín dụng — chủ đề của bài tiếp theo.
Nhiều ngân hàng có gói dành riêng cho người mới tới với miễn phí duy trì trong một thời gian và các điều kiện dễ hơn. Hỏi cụ thể về gói này — nó không phải lúc nào cũng được nhân viên chủ động giới thiệu.
4. Đăng ký điện thoại. Cần một số điện thoại địa phương cho gần như mọi thủ tục và cho việc tìm việc. Nhà tuyển dụng ít gọi số nước ngoài.
Tuần thứ hai và ba
5. Tìm chỗ ở dài hạn. Nếu chưa có, đây là ưu tiên. Lưu ý là hồ sơ thuê nhà thường yêu cầu chứng minh thu nhập và đôi khi lịch sử tín dụng — cả hai thứ mà người mới chưa có.
Cách xử lý: thư xác nhận từ nhà tuyển dụng nếu đã có việc, chứng minh tài chính, đề nghị trả trước vài tháng, hoặc chấp nhận chỗ ở tạm trong vài tháng đầu.
6. Đăng ký trường cho con. Liên hệ hội đồng trường của khu vực bạn ở. Mang theo giấy tờ cư trú, giấy khai sinh và hồ sơ học tập của con — đã dịch sang tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.
Việc dịch nên làm từ Việt Nam, rẻ hơn và nhanh hơn nhiều.
7. Đăng ký các dịch vụ nhà — điện, internet, và bảo hiểm nhà thuê. Bảo hiểm nhà thuê thường là yêu cầu của chủ nhà và chi phí không lớn.
Tháng đầu tiên
8. Đổi bằng lái. Có thời hạn tính từ khi bắt đầu cư trú, và với một số nước thì phải thi lại — cả lý thuyết lẫn thực hành.
Một chi tiết quan trọng và ít người biết: hãy xin giấy xác nhận lịch sử lái xe từ Việt Nam trước khi đi. Ở một số nơi, chứng minh được số năm kinh nghiệm lái xe giúp giảm đáng kể phí bảo hiểm xe — vốn là khoản rất lớn với người mới không có lịch sử tại chỗ.
9. Đăng ký với tổ chức hỗ trợ người nhập cư. Các tổ chức này cung cấp miễn phí: tư vấn tìm việc, lớp tiếng, hỗ trợ thủ tục, và kết nối cộng đồng.
Đây là nguồn lực được tài trợ công và miễn phí cho bạn, nhưng tỷ lệ người mới sử dụng thấp hơn nhiều so với mức đáng ra. Nếu chỉ làm một việc trong danh sách này ngoài các thủ tục bắt buộc, hãy làm việc này.
10. Bắt đầu xây lịch sử tín dụng. Chi tiết ở bài tiếp theo, nhưng nguyên tắc là bắt đầu càng sớm càng tốt vì nó cần thời gian tích luỹ.
Trong ba tháng
- Tìm bác sĩ gia đình — nhiều nơi có danh sách chờ, nên đăng ký sớm ngay cả khi chưa cần
- Đánh giá tương đương bằng cấp nếu chưa làm, và liên hệ cơ quan cấp phép nghề nếu nghề của bạn có điều kiện
- Tham gia một hoạt động cộng đồng — lý do đã bàn kỹ ở mục văn hoá
- Lập hồ sơ lưu trữ có hệ thống — mọi giấy tờ nhập cư, hợp đồng, hoá đơn, bảng lương
- Tìm hiểu về khai thuế — bàn ở bài riêng trong mục này
Ba việc nên làm từ Việt Nam trước khi đi
Đây là phần có giá trị cao nhất, vì các việc này rẻ và dễ ở Việt Nam nhưng khó hoặc đắt khi đã sang:
- Dịch và công chứng mọi giấy tờ quan trọng — học bạ, bằng cấp, giấy khai sinh, giấy kết hôn, hồ sơ tiêm chủng của con, hồ sơ y tế nếu có bệnh mạn tính, và giấy xác nhận lịch sử lái xe
- Lấy thư xác nhận công việc từ các nơi đã làm, ghi rõ chức danh, thời gian và mô tả công việc — cần cho việc xin cấp phép hành nghề và cho hồ sơ xin việc
- Khám sức khoẻ tổng quát và khám răng — vì như đã bàn ở bài về y tế, nha khoa không nằm trong hệ công
Việc số một là việc mà gần như ai đã đi cũng nói giá như họ làm kỹ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Việc đầu tiên phải làm khi tới là gì?
Xin số an sinh xã hội — bắt buộc để đi làm và khai thuế. Thủ tục miễn phí, đừng trả tiền cho ai để làm việc này.
Vì sao phải mua bảo hiểm y tế tư ngay từ đầu?
Vì một số tỉnh có thời gian chờ trước khi bảo hiểm công có hiệu lực, và một tai nạn trong giai đoạn không có bảo hiểm là rủi ro tài chính rất lớn.
Giấy tờ nào nên xin ở Việt Nam mà ít người nghĩ tới?
Giấy xác nhận lịch sử lái xe — ở một số nơi, chứng minh số năm kinh nghiệm giúp giảm đáng kể phí bảo hiểm xe cho người mới.
Nguồn hỗ trợ nào bị bỏ phí nhiều nhất?
Các tổ chức hỗ trợ người nhập cư — cung cấp tư vấn tìm việc, lớp tiếng và hỗ trợ thủ tục miễn phí, nhưng tỷ lệ người mới sử dụng thấp hơn nhiều so với mức đáng ra.
