Bài này viết cho người đi học ở tuổi đã có gia đình — một nhóm khá lớn trong số người Việt chọn con đường du học chuyển tiếp.
Với nhóm này, ba câu hỏi quyết định toàn bộ tính khả thi của kế hoạch, và câu trả lời đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây.
| Câu hỏi 1 | vợ hoặc chồng có được đi cùng không |
|---|---|
| Câu hỏi 2 | người đi cùng có được làm việc không |
| Câu hỏi 3 | con có được học trường công không |
| Lưu ý lớn | điều kiện đã siết lại — kiểm chứng theo chương trình cụ thể |
Câu hỏi một: đi cùng
Người thân có thể xin thị thực đi cùng, nhưng đây là hồ sơ riêng với đánh giá riêng — không tự động được cấp chỉ vì bạn có giấy phép du học.
Các yếu tố thường được xem xét gồm khả năng tài chính đủ cho cả gia đình, và cùng câu hỏi về ý định tạm trú đã bàn ở bài về lý do từ chối.
Điểm thực tế: chứng minh tài chính cho cả gia đình cao hơn đáng kể so với cho một người. Đây là con số cần biết ngay từ đầu vì nó có thể quyết định kế hoạch có khả thi hay không.
Câu hỏi hai: quyền làm việc của người đi cùng
Đây là câu hỏi quan trọng nhất về mặt tài chính, và cũng là chỗ có thay đổi lớn nhất.
Trước đây, vợ hoặc chồng của người có giấy phép du học nhìn chung được xin một loại giấy phép làm việc mở — cho phép làm cho bất kỳ nhà tuyển dụng nào. Điều này làm bài toán tài chính của cả gia đình khả thi hơn hẳn.
Điều kiện đã được siết lại, và hiện nay quyền này gắn với loại chương trình mà người đi học đang theo — không còn áp dụng rộng như trước.
Hệ quả rất cụ thể cho việc lập kế hoạch: chương trình bạn chọn quyết định vợ hoặc chồng bạn có được đi làm hay không. Đây là yếu tố cần đưa vào quyết định chọn chương trình, ngang với chi phí và với ngành học.
Vì đây là lĩnh vực đã thay đổi vài lần, trang này không nêu chi tiết cụ thể. Phải kiểm chứng tại nguồn chính thức, cho đúng chương trình và đúng thời điểm bạn nộp — và hỏi lại nếu kế hoạch của bạn kéo dài nhiều năm.
Câu hỏi ba: con đi học
Đây là phần có tin tốt.
Con nhỏ của người có giấy phép du học hợp lệ nhìn chung được học tại trường công mà không cần giấy phép du học riêng.
Về học phí, chính sách khác nhau theo tỉnh: một số nơi miễn học phí cho con của người có giấy phép học hoặc làm việc, một số nơi thu phí sinh viên quốc tế. Đây là khác biệt có thể rất lớn về tiền và phải kiểm tra theo đúng tỉnh — lại là một hệ quả của cấu trúc liên bang đã bàn ở mục tổng quan.
Ngoài ra cần biết: trẻ sẽ học bằng ngôn ngữ của hệ trường tại địa phương, và nhiều nơi có chương trình hỗ trợ ngôn ngữ cho học sinh mới tới. Nên hỏi phòng giáo dục địa phương về chương trình này ngay khi đăng ký.
Bài toán tài chính của cả gia đình
Cộng các yếu tố trên lại, đây là bức tranh thật:
- Học phí sinh viên quốc tế cho người đi học
- Chi phí sinh hoạt cho cả gia đình, không phải cho một người
- Bảo hiểm y tế — có thời gian chờ ở một số tỉnh, và trong thời gian chờ phải mua bảo hiểm tư
- Có thể có học phí cho con tuỳ tỉnh
- Chi phí giữ trẻ nếu có con nhỏ chưa tới tuổi đi học — khoản này rất lớn ở nhiều nơi
- Trừ đi thu nhập của người đi cùng, nếu họ được phép làm việc
Dòng cuối là dòng quyết định. Nếu người đi cùng không được làm việc, bài toán thay đổi hoàn toàn — từ một kế hoạch khả thi thành một kế hoạch đòi hỏi nguồn lực lớn hơn nhiều lần.
Đây là lý do phải xác minh điểm này trước khi chọn chương trình và trước khi chi bất kỳ khoản nào.
Hai lời khuyên về trình tự
Một: xác minh quyền làm việc của người đi cùng trước khi ghi danh. Hỏi bằng văn bản, cho đúng loại chương trình bạn định học. Đừng dựa vào lời của bên tư vấn du học.
Hai: cân nhắc phương án đi trước một mình trong giai đoạn đầu.
Với một số gia đình, việc người đi học sang trước, ổn định chỗ ở và hiểu hệ thống, rồi mới đưa gia đình sang là phương án ít rủi ro hơn về tài chính.
Nhưng phương án này có cái giá thật về mặt gia đình — sống xa nhau trong thời gian dài — và với con nhỏ thì càng đáng cân nhắc kỹ, vì như đã bàn ở mục tổng quan, trẻ tới sớm hoà nhập ngôn ngữ dễ hơn nhiều.
Không có lựa chọn đúng chung cho mọi gia đình. Điều quan trọng là quyết định dựa trên con số thật đã xác minh, chứ không dựa trên giả định về quyền làm việc mà có thể đã lỗi thời.
Câu hỏi thường gặp
Vợ hoặc chồng đi cùng có được làm việc không?
Điều kiện đã siết lại và hiện gắn với loại chương trình mà người đi học đang theo — không còn áp dụng rộng như trước. Phải kiểm chứng cho đúng chương trình và đúng thời điểm.
Con có được học trường công không?
Nhìn chung là được và không cần giấy phép du học riêng. Nhưng học phí thì khác nhau theo tỉnh — một số nơi miễn, một số nơi thu phí sinh viên quốc tế.
Dòng nào quyết định bài toán tài chính?
Thu nhập của người đi cùng. Nếu họ không được phép làm việc thì kế hoạch đòi hỏi nguồn lực lớn hơn nhiều lần — nên phải xác minh trước khi chọn chương trình.
Nên đi cả nhà cùng lúc hay đi trước một mình?
Không có lựa chọn đúng chung. Đi trước ít rủi ro tài chính hơn, nhưng trẻ tới sớm thì hoà nhập ngôn ngữ dễ hơn nhiều — nên cân nhắc theo con số thật đã xác minh.
